Friday, 24 March 2017

Is Vedic Knowledge really good and great for the sake of humanity of all as claimed and asserted?

This above question I posed to myself sometime whenever I come across social issues relating to discrimination, injustice, oppression, suppression, domination, hatred, allegation, claim, blame and assertion hear and read based on skin colour, class, caste and sex in human society. To question self is what I learn to grow and develop from inner to out being a sensible intellectual human being that we considered in a human society. In animal world none of the animal world there is no such suppression, oppression, domination and suffering based on some other animals' claim, blame, assertions and allegations to each other. I found animal world much better than human societal world because in animal world there is no animal created artificial culture, religion, ideological belief and practices that treat and think animal differently if that do not belong to their. But in human society we find all kind of such ill attitude and behaviour shaped by archaic human mind created body of knowledge and belief products that shaped human society.
I wonder and ponder within myself on the origin and source of the knowledge of Indian and Nepali societies and questioned to myself on the origin of Indian and Nepalese societies knowledge because it has been claimed, asserted and gloried to vedic knowledge by custodian of this knowledge as a very scientific and sacred knowledge. However, in my understanding it has created, maintained, promoted, preserved, prevented and sustained discrimination, oppression, suppression, domination and hatred based on colour, class, caste and sex since vedic philosophical thoughts promulgated in our part of the world that no one can deny if we think deeply from our bottom of heart, head and hands for the sake of humanity rationalising issues and things based on the law of nature, philosophy, science and psychology considering self as an sensible intellectual beings born in this planet to do good and better for one and all till we live and alive to learn and contribute for humanity. 
When we ask some Indian and Nepalese Hindu the meaning of veda then they said, Veda means knowledge in its literal meaning. In fact, they are right in their understanding because that's how the word "Veda" meaning has been conceptualised by ancient Indian learned men in Sanskrit.
I love learn to understand how the discrimination has been started on this human society between two sexes: male and female. In my four your of doctorate project titled "Influence of gender power relations in sexual and reproductive health among youth in the Kathmandu valley" I got to understood about it. Not only about discrimination based on sexes I got to understand but also I learned how different skin colours, class, caste, ethnicity, race, religion, ideology, language, culture and region group people had started to treat differently and discriminate in human society across the globe. It is so interesting to learn and share that's why I am sharing through my blog questioning to self about the Indian and Nepalese origin of scripture knowledge "Veda" that is still governing the society in different way but with the similar thoughts as it was almost 3000 years or before.

I love exploring thoughts, ideas, attitude, behaviour and knowledge from across the human society of intellectual beings that helped to think and realised that Indian and Nepali colour, caste and class system originated from Vedic education system that no one can deny if we dig out and really after fact, truth and reality for the sake of humanity in this two historical diverse geographical region of this world in terms of ecology, economy, education, enlightenment and empowerment.
Always love Indian and Nepali colour, caste and class system that has been instrumentally protected, preserved and promoted by privileged Indian and Nepali colour (white), caste (Brahmin) and Class (Educated) of these two great nations.
Almost all Indian and Nepalese also love India and Nepal's colour, caste and class system that has been protected, preserved and promoted by privileged group of these two countries that has been placing these two nations people based on hierarchy of colour, caste and class that has been keep protecting, preserving and promoting by corporate owners and holders that belong to privileged colour (White), caste (Brahmin) and Class (Educated).
Would you think that privileged colour, caste and class of Nepal and India activism movement for civil rights, human rights, societal reformation, discrimination against gender, sex and caste/class would be really beneficial to historical oppressors, suppressors and sufferers of these two historical nations that has been victimise because of vedic knowledge that preserve, promote and protect Indian and Nepali colour, caste and class system?
I wonder and ponder on these kinds of questions and thoughts in my mind because still today 3000 or more years colour, caste and class system has been very much prevalent due to deeply rooted in societal mindset and Indian and Nepali people genes/DNA since it is the way of life to preserve, protect and promote Indian and Nepali belief system that love colour, caste and class system originated from vedic education system!!! 🤔🙄😳👊

Question on the origin and source of human knowledge and belief !!

"Epistemology is the study of the nature and scope of knowledge and justified belief. It analyzes the nature of knowledge and how it relates to similar notions such as truth, belief and justification. It also deals with the means of production of knowledge, as well as skepticism about different knowledge claims."-wiki
Indian and Nepalese knowledge and belief origin is Veda and its related scriptures written based on 4 Vedas that everyone agrees.
Similarly, Christians and Muslim origin of knowledge and belief is Bible and Quran that is part of Jewish's Torah.
Likewise Buddhist origin of knowledge and belief is based on Buddha thoughts partly but mostly among Nepalese is based on Indian Brahmin philosophers of Buddhism, Nagarjuna and Guru Padamsambhav's thoughts and ideas that also very much inflicted by Bonism, an ancient Tibetan societal belief system.
If any human being source of knowledge is their scripture then there is BIG question to pose on for it purity of knowledge of knowledge and belief for the sake of humanity.
Therefore there is no purity of knowledge based on the law of nature that human can learn from mother law nature based on our experience depending upon our curiosity to learn and challenge our thoughts to change as per the law of nature that always move ahead for the growth and development through three processes-evolution, revolution and devolution

How and Why I became passionate about Midwifery and Sexual, Reproductive and Maternal Health Care?

We need to write her and his story so that later it would be become mystery what she or he has done in his life. Therefore, I thought about writing my own journey on how and why I became passionate about midwifery. There are number of reasons why I became so passionate about midwifery that propel me with perseverance, patience and perspiration to do despite any professional politics draw back. In fact, I love women and the nature because they are the one who give lives on this earth and nature provides everything to sustain life on this earth. Without nature no one can nature on this planet. Similarly, without women there would not be culture to cultivate human society. Both nature and mother are breadth to let us breath on this earth freely and lovingly without putting any terms and conditions on their creation and cultivation.
My passion to work for the improvement of sexual, reproductive and maternal health started immediately after I started by professional career in the public health sector joining a national NGO, "Women's Rehabilitation Centre" (WOREC) in 1996 in which recently this year in January I had been requested by its lead co-founding member, Dr Renu Rajbhandari to be a Board Member. I did not know even had heard about WOREC before but while I was working for Koshi Zonal Hospital in Biratnagar (eastern part of Nepal an hour drive by public bus from my home town, Dharan) after graduated as a Staff Nurse from where I did my clinical nursing practice during my Proficiency Certificate Level Nursing Program as a student from April 1992 to June 1995 (3 years) my by then Campus Chief, Aitu Maya Chhetri requested me to join WOREC because she had been requested by her near and dear friend, Dr Renu Rajbhandari, an Executive Director of WOREC to send a graduate nurse from her campus.
My by then campus chief convinced me saying that if I do not like to work at WOREC I can leave as per my own will anytime. In 1996 this is how I came in contact with the innocent and ignorant Nepali girls and women who were sold and psycho-sexually as well as physically abused, assaulted and exploited in Indian brothels to whom got an opportunity to rehabilitate them for three months as a Rehabilitation Incharge. According to these Nepali young girls and women they were imprisoned for 6 months in India's prison because Mumbai police forces raided the brothels where they were working. of the total 120 girls brought in Nepal by 5 different NGOs challenging government of Nepal 18 girls/women assigned to WOREC for rehabilitation purpose and some of them were pregnant and some were infected with HIV and some had kids as well. I learnt a lot of lessons hearing those innocent and ignorant girls and women stories how they were sold by their own relatives, uncles, brothers, fathers and else luring their young mind and aspiration to see in their bright future that has been darken because of ill minded men and women who were always after MONEY. I also got to learn from them that almost all girls and women in the brothels were forced to practice sex trade NOT by their choice but by chance and challenge to break the silence.
After 3 months rehabilitating those innocent and ignorant Nepalese girls I was transferred to Udhyapur to work for Women's Health Training Centre where I involved in providing sexual and reproductive health training to community women group members and NGO workers across Nepal from east to west. After working almost 2 years in the community setting I left WOREC then joined Paroparkar Maternity and Women's Hospital to gain experience in clinical setting in providing care to childbearing women and their newborns. This provided me an opportunity to learn how childbearing women have been treating by healthcare professionals without any dignity, respect and love. In some instance I was moved to see and hear healthcare professionals attitude and behaviours towards childbearing women and their family members who were mostly socio-economically deprived and marginalised.
While working at the hospital I also got an opportunity to involve in providing Comprehensive Family Planning training to the government healthcare professionals through National Health Training Centre since my passion always remain on sexual and reproductive health soon after I joined WOREC. I also gradually started to learn and understand power politics on sexual and reproductive issues surrounding girls and women.
After gaining three years experience (the minimum requirement to enrol for Bachelor Nursing program) in both clinical and public health setting I decided to pursue my further study in nursing then I enrolled for Bachelor of Nursing program where I did my specialisation in hospital nursing although I was not that much interested to work in clinical setting.
Immediately after completion of my bachelor degree I joined CARE Nepal to work in public health setting again. I was deployed in Mahottari district, a central tarai district with deeply rooted maithili culture domination that always remained backward in health and socio-economic indicators despite having political power at the state level because most of the powerful politicians from tarai district by then belong to that district and became Health Minister several times. For the project I was the only staff and responsible for Polio Eradication Initiative Project where I had to closely work through District Pubic Health system with mothers/women having under 5 children in order to ensure polio complete vaccination to their children. This job provided me an opportunity to learn and understand women's status in the district that has empowered me to do and work for women.
After three years working in Mahottari I decided to pursue my further study in public health then I applied for Australian government scholarship to do Master of Public Health. In my Master of Public Health program I did project on Maternal Health. In order to collect data for my project I came all the way from Australia in my own cost to Mahottari in January 2005 and within 21 days I did survey among 671 women and men to determine maternal health status primarily focusing on prenatal, natal and postnatal period that helped me to understand the status of women's health during childbirth in the district as well as knowledge, attitude and practices relating to it. The finding of my study has provided me further insight that has created deeper interest in me to do something significant in improving women's health in Nepal.
After completion of my study I returned to Nepal in April 2006 then decided not to join NGOs /INGOs to work for development sector in grass-root levels because I realised that my effort to change and challenge status relating to women's status is required at the central level. In that background understanding I joined one private health education institutions and taught Bachelor of Nursing and Bachelor of Public Health where I was not satisfied in what I was doing. Therefore, I was searching for a window of opportunity to do something significant. As I was teaching Reproductive Health to the public health students one day I came across with the government of Nepal policy relating to Safe Motherhood titled "National Policy for Skilled Birth Attendant: Supplementary to Safe Motherhood Policy 1998" that has provided me an insight for what I suppose to do. Then I wrote a concept note to establish the first and only nurse-midwife led private independent birthing centre with the notion of social enterprise for its sustainability in what I am going to do and start for women's health to improve in the country from my level best because working in development sectors with different NGOs and INGOs directly I got an opportunity to see and experience that none of the NGOs/INGOs project activities are sustain despite we talk a lot about sustainaiblity. It is because of the donor driven project approach activities it has to be discontinued after certain period of time which is not an effective approach to change and challenge attitude and behaviour of people within 4-5 years projects which usually we find in a development work. I heard and read about social enterprise and thoughts of putting into real work scenario, therefore, I developed the Birthing Centre's Concept note in that way and shared with my colleagues where I was working as an educator. Some of my nursing educator colleagues were quite interested and three had decided to be on board. Besides, I approached other nurses working at Patan Hospital's Maternity Unit and Paropakar Women's and Maternity Hospital from where I got five senior nurses to be on board. In this way, we were 11 female healthcare professionals who wholeheartedly decided to put my concept of birthing centre into real world practice.Then formally we registered our birth centre in April 2007 and started to provide service from July the same year. The, motivational factors behind establishment of our birthing centre can be explored in detail from my article titled "Factors That Persuaded Nurses to Establish a Maternity Care Centre in Nepal"  published in the Midwifery Today in 2009 [1].
After three years of expirential learning at the birthing centre in 2009 I realised the importance of having one voice of women passionate about midwifery then formed a group of another 11 women involving in providing midwifery service and teaching midwifery .to nursing students that pushed me to be a lead co-founding member to establish Midwifery Society of Nepal that was formally registered in 2010 under the presidentship of by then Associate Professor, Kiran Bajracharya at Institute of Medicine, Tribhuvan University [2].
Learning and exploring about women's issues, sexual and reproductive health and gender politics I got to understand that all the women's and men's power lies on reproduction and production and Midwives the only cadre among healthcare professionals who are competent, compassionate, courageous and challenging forces that can break the silence in healthcare delivery system and whole societal system educating and empowering women in for their crucial role in life to produce and reproduce human beings challenging indoctrinated outdated thoughts, ideas, societal norms and values imposed on women's body and their bodily physiological functions by becoming self economically and educationally sound they also make other women and men sound for the betterment of whole society to live happily and healthily. I feel great in what I am doing to bring midwifery workforce in the country to help our mothers and family so that our nation can be prosperous like most developed countries where they have midwives as a respected profession such as in Scandinavian countries where gender gap is very narrow in the world and the United Kingdom, the empire where sun never set.
I feel good in what I am doing and always love to take challenge for change because I am not doing only for my own sake of benefit but I am doing for human society to provide dignified and empowered mothers who can provide healthy and strong new human to our human society.

1. Tamang, L. 2009. "Factors That Persuaded Nurses to Establish a Maternity Care Centre in Nepal", Midwifery Today accessed from

2. Tamang, L. 2011. Birth and the Establishment of a Professional Organization in Nepal accessed from

Who am I known as Laxmi Tamang? 😇

We are what we talk and speak but not we are what we do and think as per the near and dear intellectual, educated and informed friends and people who know me that's why I am what I talk and speak as they said. So funny to learn about my new identity given by some men and women of my near and dear.
I am racist because I talk and freely express my thoughts on racism.
I am casteist because talk and freely express my thoughts castiesm/caste based discrimination.
I am feminist because I talk and freely express my thoughts on discrimination faced by females.
I am sexist because I talk and freely express my thoughts on discrimination based on sexes
I am Maoist/Communist/Socialist because I write and freely express my thoughts on social justice, social inclusion, equity and equality of oppressors, suppressors and sufferers.
I am Buddhist, Hindu, Christian, and Islam because I talk against religious dogmatic belief relating to Buddhism, Hinduism, Christianity and Islam that are against humanity and prosperity of human beings and their society including other living things and beings.
There could be more my identity given by my near and dear loved, beloved friends, family members and folly people who see and understand me differently then what I am in reality in my head, heart and hands for the sake of humanity and prosperity of one and all.
In fact, I am what I think, what I eat and what I do NOT I am what I express verbally or written freely based on my level of understanding and consciousness. I hope you got it my near and dear friends. So please don't dare even to think about me to give me your perception based identity. It is your perception on me and my expression based on your level of understanding and consciousness. Therefore, try to increase your psychological health rather than physiological health and well-being to see others.
I am human because I am for humanity and human rights.
I am female that's why I do and care work for sexual and reproductive health mainly targeting to women's health.
I am democrats because I love freedom and democracy rather than Autocracy, Timocracy and Oligarchy.
I am socio-democrats because I am for social justice, social inclusion, social reformation and transformation.
I am naturalist because I am a product of nature therefore after natural things rather than man-made artificial unnatural things and actions.
I am a revolunist because I love the law of nature change process that comprises-evolution, revolution and devolution for the growth and development of this universe, earth and living things.
I am rightist because I love right things and issues rather than wrong.
I am positive because I am made up of atom and love nucleus where proton and neutron reside.
I hope you got it. If not then please so read and explore more about your psychological health and well-being to see what you suppose to see, hear and do for the sake of humanity and prosperity of all and one being sensible intellectual human being.

Sunday, 12 March 2017

फुटाउ र राज गरेको नीति मानव बौद्धिक नीति, फुटाउ र जुटाउ सृष्टि / प्रकृतिक नीति !!

सृष्टि/प्रकृति को नियममा नै विभाजन भई मिलन हुने छ जुन गलत रुपमा उपयोग गरे तत्कालिन पढे लेखेका शिक्षित बौद्धिक वर्ग, ब्राह्मण भन्नेहरुले जसको फलस्वरूप आजको पुस्ताहरु उनीहरुको पुर्खाको बुद्धिको उपज मनुबादको वर्णवादको शिकार हुदै आई रहेका छन् |
जुन दिन वर्णबाद, लैंगिकबाद, पुरुषबाद, बाहुनबाद र अतिबाद जातिबादलाई आश्रय दिने हिन्दुस्तानी नीति "मनुबाद नीति" विधिपूर्वक नेपाल भूमिमा भित्राए हिन्दुस्तानबाट मुस्लिमहरुको आक्रमणबाट आफ्नो ज्यानको रक्षाको लागि संरक्षण पाउ भनी भागेर आएकी तत्कालिन रानीले आफ्नो नातिनीको लागि जुवाईको रुपमा हिन्दुस्तानबाट भित्राएका जय स्थिति मल्लले ५ जना हिन्दुस्तानी ब्राह्मणहरु: कृतिनाथ उपाध्याय कन्याकुब्जा, रगुनाथ झा मैथिली, श्रीनाथ भट्ट, महिनाथ भट्ट र रामनाथ झाको सहयोग र सल्लाहमा र नेपाल (हालको काठमाडौँ) बासि र भाषीहरुलाई उनीहरुको पेशागत कामको आधारमा मनुबाद नीति अनुसार ४ जात ३६ वर्णमा विभाजन गरी ठुलो चोखो पवित्र जात/वर्ण र सानो आछुत अपवित्र जात/ वर्ण भनेर विभाजन नीतिगत रुपमा गरी "मानव न्याय शास्त्र" नामकको संविधान निर्माण गरे आम नेपालबासि र भाषीलाई नियन्त्रण र कब्जामा राख्न जुन नेपाल (तत्कालिन विभाजित राज्यहरु कृतिपुर, काठमाडौँ, भक्तपुर र पाटन) एकीकरण गरेर पश्च्यात मुसलमान पुर्खा भएको हिन्दुस्तानको भगौडे हस्तीको नाती/पुत्र, पृथ्वी नारायण शाह जसले पाए पुन हिन्दुस्तानी मनुबादी ब्राह्मणहरुको सहयोग, सुझाव र सल्लाह उनीहरुको धार्मिक ग्रन्थको आधारमा उनले सोहि मानव न्याय शास्त्र अध्धयन गरी नेपाल ४ जात ३६ वर्ण मानिसहरुको साझा फुलबारी जुन असली हिन्दुस्तान हो भनेर घोषणा गरेको थियो |
यस बारेमा प्रष्ट रुपमा अध्धयन गर्न पाईन्छ पृथ्वी नारायण शाहको दिव्य उपदेश मा किन कि हिन्दुस्तानमा मुसलमानले ११ औ शताब्दी देखि आक्रमण गरेकोले गर्दा हिन्दुबादलाई स्वाहा पार्दै ईस्लामबाद स्थापना गर्ने क्रम तिब्र रुपमा भएकोले गर्दा तत्कालिन हिन्दुस्तानी मनुबादी ब्राह्मणहरु उनीहरुको महान गुरु आदिशंकराचार्यले मनुबाद ब्राह्मणबाद र बुद्धबादको समिश्रित वैचारिक नयाँ दर्शन सिद्धान्त "हिन्दुवाद" ९ औ शताब्दीमा जुन प्रतिपादित गरी संरक्षण र प्रवर्धन गर्नु पर्छ भन्ने अभियानमा लागेका थिए सो पनि स्वाहा हुने भयो र हिन्दुवाद संरक्षण र प्रवर्धन गर्ने उर्बरा भूमिको रुपमा नेपाल भूमिलाई देखेकोले गर्दा पृथ्वी नारायण शाहलाई उनलाई राजा बनेर नेपाल भुमि मा रही राख्नको लागि तत्कालिन हिन्दुस्तानी भगौटे ब्राह्मणहरुले नेपाल भूमिलाई असली हिन्दुस्तानी हो भनेर घोषणा गर्न लगाएको हुनु पर्छ भन्ने सत्य, तथ्य र यथार्थ बुझिन्छ आजसम्म हिन्दुस्तानका शासक, शोसक र सरकारले नेपालका शासक, शोषक र सरकारलाई दिदै आई रहेको दवाव र अभाव हेर्दा र बुझ्दा मानवताको लागि |
यदि १७ शताब्दीमा अंग्रेजहरु हिन्दुस्तानमा प्रवेश नगरी हिन्दुस्तानमा राजकाज गरी उनीहरुको उपनिवेश नबनाएको भए आजको दिनमा हिन्दुस्तान अफघानिस्तान, पाकिस्तान, बंगलादेश झैँ मुसलमान बाहुल्यता भएको राष्ट्र बन्थियो भन्ने पक्का छ तत्कालीन समयको हिन्दुस्तानको इतिहास अध्धयन गर्दा कसरी ईस्लामबादी बहादुर शाहले दिल्ली कब्जा गरी राजकाज गर्दै आफ्नो ईस्लामबादी शासन सत्ता विस्तार गर्दै आई रहेका थिए हिन्दुस्तानमा भनेर |
नेपाल भुमि भनेको किरातबाद र बुद्धबादको हो त्यसैले जतिसुकै हिन्दुस्तानको मनुबाद ब्राह्मणबाद र बुद्धबाद मिश्रित दर्शन "हिन्दुवाद" लाद्न खोजिएता पनि सो कहिल्यै बलियो रूपमा स्थापित हुन्न किन कि विशुद्ध रुपमा स्थापित भई सकेको छ नेपाल भूमिपुत्रहरुद्वारा स्थापित दर्शन किरातबाद र बुद्धबाद जुन प्रकृतिको सिद्धान्तमा निहित छ | त्यसैले जहिले पनि विजय भनेको प्रकृति माताको सिद्धान्तमा निहित दर्शन र नीतिकै हुन्छ मानवताको लागि | सोहि कारण आजको दिनमा आएर सचेत, सजग, ससक्त, शिक्षित वर्गहरुले पनि विधिको शासन स्थापित हुनु पर्छ भन्ने गरेका पाउने गर्छौ नेपाल भूमिमा |
"के जनताले कोरेको हो विभाजन ? - शंकर लिम्बू, अधिबक्ता, अधिकारकर्मी (फेसबुकबाट सम्भार)
(१) जनुदिन पृथ्वी नारायण शाहले असली हिन्दुस्थान भन्यो, त्यही दिनदेखी हिन्दु र बौद्ध, मुस्लिम, किरात, क्रिश्चियत धर्महरुको वीच विभाजनको रेखा कोरियो
(२) जुनदिन किर्तिपूरका नेवारहरुको नाककान काटियो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो
(३) मुलुकी ऐनले जुनदिन तागाधारी र मतवाली (मासिने र नमासिने ÷कमारा कमारी बनाउन मिल्ने र नमिल्न), तागाधारी (खस आर्य कमाराकमारीको मालिक मासिने मतवाली कमारा कमारी) र शुद्ध जाति (तागाधारी) अछुत (दलित) बनायो
त्यही दिन बाट समाज विभाजित भयो ।
(४) जुनदिन भूमि सम्बन्भी ऐन ल्याएर लिम्बु तथा अन्य आदिवासीको जमिन खोसेर सत्ताधारी जातिले खायो र आदिवासीहरु भोकभोकै मर्ने अवस्थामा पुगे त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(५) जुनदिन आदिवासीको थातथलो, खोलानाला, संस्कृति र आस्था र पहिचानका नाम मेट्दै शासकहरुको साँस्कृतिक र पहिचान जनाउने नाम राख्न थालियो त्यही दिन देखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(6) जुनदिन आफ्ना भाषा बोल्न हजारौ जनजातिहरुलाई अपराधी भनी कारबाही गरी भारत निर्वासित गरियो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(७) जुनदिन कुटिकुटि कलिला मातृभाषी नानीहरुलाई स्कुलमा कुटिकुटी "य" माने यज्ञ "क्ष" माने क्षत्री भनी घोकाइयो र नसक्दा फेल पारियो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(८) जुनदिन संविधानले एक जाती, एकदेश, एकभाषा एक भेष भन्यो त्यही दिन देखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(९) जुनदिन गाइखाने समूदायलाई अपराधी बनाउदै सर्वस्व हरण अहिले १२ बर्ष जेल ठोकियो त्यही दिन विभाजनको रेखा कोरियो
(१०) जुनदिन आदिवासी जनजातिलाई सखाप पार्न पहिलो र दोस्रो विश्वयुद्धमा छात्ति नाप्दै अर्काकोलागि मर्न र मार्न पठाइयो त्यहिदिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो
(११) जुनदिन काक्रे विहारमा बुद्धको मुर्तिलाई स्थापना गर्न नदिइ, शान्तिबादी भिक्षुहरुलाई लाठीलाएर भगवान बुद्धको मुर्ति खोसी सि डि ओ कार्यलयको ट्वाइलेटमा फालियो त्यहिदिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(११) जुनदिन सरकार, सत्ताधारी पार्टी र प्राधिकरणको टेबुलमा बसेर खेइःहरुले मनोमानी तरिकाले नक्साकोर्दै काठमाडौका नेवाःहरुको घर भत्काउँदै आफना घरमा जाने बाटो बनाए, चिल्ला गाडी गुड्ने सडक बनाए त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(१२) जुनदिन पहिचानको मुद्दाको कुरा गर्दा जालझेल गरी राज्य विरुद्धको अपराधमा बषौं जेलमा केचियो त्यहिबाट विभाजनको रेखा कोरियो ।
(१३) जुनदिन शहिदको छोराछोरीको छात्रबृत्ति खोसेर नेताले आफ्ना छोराछोरी विदेश पढ्न पठाए त्यहि दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो
(१४) जुनदिन आदिवासीले जोगाएर राखेको बनजंगल खोसेर राष्ट्रिय निकुञ्ज बनाउदै आर्मिलगाएर घर गोठ डडाएर लखेटे त्यही दिनबाट विभाजनको रेखा कोरियो ।
जुनदिन थारुहरुको भूमि सित्तैमा खास्यो त्यतिले पनि नपुगेर उसैलाई कमैया बनायौ । बराबरको अधिकार माग्दा टिकापुर घट्ना घटाई जेलनेल ठोक्यो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(१५) जुन दिन आदिवासीको भूमिमा रहेको खोला काठमाडौमा बसेर आफना नाममा दर्ता गरी विदेशीलाई बेच्यो र विद्युत निकाल्ने नाममा आदिवासी र स्थानीयलाई विना व्यवस्था विस्थापन गरी विचल्ली बनायो त्यही दिन विभाजनको रेखा कोरियो
(१६) जुन दिन आदिवासी जनजाति, मधेशी, दलित, मुश्लीमले कहिल्र्य चुनाव नजित्ने काननू र संरचना बनायो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो
(१७) जुनदिन खस आर्य परिभाषा सहित संबैधानिक जाती भए र ७५ प्रतिशत (प्रत्यक्ष वा अप्रत्यक्ष) आरक्षण सुरक्षित गरे । आदिवासी, मधेशी मुश्लिमको परिभाषा गरिएन त्यहीदिनदेखी विभाजनको रेखा कोरियो ।
(18) जुनदिन पहिलो संविधानसभा र अन्तरिम संविधान विपरित स्वायत्त र स्वशासन खारेज गरी केन्द्रीकृत राज्य बनायो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(19) जुनदिन नेवाको भूमि सित्तैमा खोसेर सिंहदरबार, नारायण हिटी, टुँडीखेल, युनिभर्सिटि बनायो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(२0) जुनदिन राम प्रसाद राई, रत्न कुमार बान्तावाहरुलाई झुक्काएर मारियो त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो ।
(21) जुनदिनदेखि ३ प्रतिशतको थ्रेस होल्ड लगायौ त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो
(22) जुनदिन मधेशीलाई विहारी, आदिवासीलाई विखण्डनकारी भन्दै रगतको होली खेल्र्या त्यही दिनदेखि विभाजनको रेखा कोरियो |

Sunday, 5 March 2017

हिन्दुबादीहरुले शक्तिशाली पिठ मान्दै आई रहेका शिव जी वास्तवमा को हुन्? को थिए? डा. तिलक श्रेष्ठ, हिन्दु धर्म विज्ञ

भोटेको लिङ्ग पुज्दै भोटे भन्दै तामागं, शेर्पा, जनजति, चिनिया, जापानिज आदि चिम्सो आँखा र थेप्चो नाक भएकाहरुलाई घृणा गर्ने गर्छन हाम्रा कतिपय अतिबादी मनुबादी हिन्दुवादी खस-आर्य र नेवार समुदायका मानिसहरु बुद्ध देशमा रहेर पनि आफ्नै अज्ञानताले गर्दा पढे लेखेका शिक्षित भएर पनि बुद्धु भएकाहरु |
त्यसैले त्यसरी घृणा सहेर बस्नु भन्दा यस विश्वमा सबै भन्दा शक्तिशाली वर्ण, सेतो/गोराहरु को पछि लाग्नु उचित भन्ठानेर लागेका हुनु पर्छ गोराहरुको पछि हाम्रा कतिपय तामांग समुदायका मानिसहरु किन कि पश्चिमा मुलुकका गोरा जातिले प्रेम गर्ने गर्दै आई रहेका छन् शोषित पिडित अन्यायमा परेकाहरुलाई भने हाम्रो देशका गोरा /सेतो छाला भएका ब्राह्मण भन्नेहरुले भने शोषण, दमन, पिडा, अन्याय गर्दै आई रहेका छन् युगौ युगौ देखि | त्यसैले हिराले हिरालाई काट्छ, फलाम ले फलामलाई भने झैँ गोरा /सेतालाई गोरा /सेता वर्ण भएकैले काट्छ त्यो पक्का छ मानवताको लागि !!
सन् २०१४, नोभेम्बर १४ तारिखको दिन अमेरिकाबासि, डा. तिलक श्रेष्ठ जो हिन्दुवाद विज्ञ र ईसाई विरोधी हुनु हुन्छ उनले राख्नु भएको अभिव्यक्ति र हामी दुई बीच मेरो फेसबुक स्टाटसमा चलेको हाम्रो बहसको पृष्ठभूमि सहित पूर्ण बहस यस प्रकार छ:
शिव जी को थिए ? कहाँ बस्थे ? किन पुज्ने गर्छन भन्ने कुरा नबुझी हाम्रा केहि अति मनुबादी जातिवादीहरु मति भ्रष्ट भएर अपमानजनक रुपले  तामांग जातिलाई उनीहरुको मनोबल गिरोस भनेर घृणा गर्दै भोटे भन्ने गर्छन हिन्दुस्तानमा आफ्ना पुर्खा भएकाहरुले | 
तर तामांग जातिका मानिसहरुले किन उनीहरुलाई भोटे भन्ने गर्छन भन्ने कुरा बुझ्दै गएका  छन् त्यसैले उनीहरु  अब त भोटे भन्दा दङ्ग पो पर्ने  गर्छन | 
ल पद्नुहोस हाम्रा अतिनै हिन्दुवादी धार्मिक डा. तिलक श्रेष्ठ ज्युले के भन्नु हुन्छ त शिव जी को बारेमा | 
  • Laxmi Tamang:  Dr. Tilak Shrestha Who was Shiva ? where he was born ? who was Shiva parents ? first you have to tell this fact ? You guys believe whatever written in scripture by Indian and you guys like to deluded yourself with false notion. 
The presiding priest of the marriage ceremony between Shiva and Parvati asked 'who is father of Shiva?' He was uneasy. Vishnu tried to cover it up, "I am his father." Priest asked, "Who is the grand father?" Brahma tried, "I am." Who is father of Brahma? Shiva had to confess, "I am." Shiva is the universe. You may look at the Universe and realize (meditation) its two aspects - a. consciousness (Shiva) and b. nature (Parvati). It is the anthropomorphism. Otherwise, Shiva and Parvati lives in the Kailash mountain, by the Lake Man Sarovar, in Tibet. In Tibetan language he is 'Shiwa Okar', in Sanskrit 'Shiva Omkar.' He is the presiding deity of Bon Po, the original Dharma of Tibetans and Tamangs, north of Himalayas; and of Kiratis in south of Himalayas. 
His teachings are in Tibetan Bon Po, Kirati Mundhum, Veda, South Indian Agama. He is revered all over including in Japan, Mongolia, Indonesia. He gives the way to rise over our nature to universe. Here is a short note on Shiva.
1. Meditation is easy: Vigyan Bhairav Tantra: Index of 112 Meditation techniques by Shiva
2. Introduction to Vigyan Bhairav Tantra Meditations: Mahasatvaa Ma Ananda Sarita, UK
3. Shenlha Okar \ Shiwa Okar of Bon Po:
Thanks, Tilak
उक्त विषयसंसंग सम्बन्धित भएर प्रस्तुत गर्नु भएको राजेश लामाको फेसबुक वलबाट सम्भार (५ मार्च २०१७) गरिएको लेख सान्दर्भिक लागेर यहाँ प्रस्तुत गर्ने झमर्को गरिएको छ जस्ताको त्यस्तै:
हामी एक असफल नेतृत्व ठुलो संख्यामा क्रिश्चियन बन्दै गरेका तामाङहरु ईतिहाँसको कुनै समयमा बोन धर्मालम्बीहरु थिए । ईतिहाँस कै कुनै समयमा तिब्बतमा बोनहरु महायानी बौद्ध धर्मालम्बीहरुसँग पराजित भए पछि सम्पुर्ण बोनहरु बौद्ध धर्मालम्बी बनेका भए पनि नेपालमा भने धेरै तामाङहरु अझै पनि बोन प्रथालाई छाडी हाल्न सकेका छैनन त्यसैले तामाङहरु आफ्नो रितिरिवाजमा बोन र महायानी बौद्ध लामा दुबै उपयोग गर्छन । ताप्चे गरि सकेका (बुद्ध, धर्म र संघको सरणमा गई सकेका) तामाङहरु भने बौद्ध धर्मालम्बिहरुले गर्नु पर्ने आचरण अनुरुप जिवन यापन गर्छन । माहायानीहरुमा पनि निङ्मापा प्रथा सबै भन्दा पुरानो मानिन्छ अनि तामाङहरु पनि त्यसैको अनुयायी भएता पनि आजकल भने काग्युपा, साक्यापा, धेलुक्पा लगायत सबै प्रथाका बौद्धमार्गी तामाङहरु पाईन्छन् । तथापी तामाङहरु आफुलाई निङमापा प्रथा कै मान्दछन् ।
बोन प्रथामा शिव र पार्बतीलाई आधिकारीक मुल सक्ति केन्द्र मानिने हुँदा बोन प्रथा हिन्दु धर्मसँग नजिक छ । बोन प्रथामा पुजिने सक्तिपिठहरु प्राय सबै पुराणमा उल्लेखित सक्ति पिठहरु हुन जुन शिवको पहिलो पत्नि सतिदेबीको टुक्रिएका प्रत्येक अंगपतनवाट उत्पन्न भएका मानिन्छन । त्यतिमात्रै होईन हिन्दु बाहुल्य रहेको कारण बौद्ध तिर्थस्थलहरु हिन्दुद्धारा अतिक्रमण गर्ने क्रम बडदो छ । सिमभन्ज्याङको ऋश्वेश्वर महादेव भनेको गुरु रेम्पोच्छे (जसलाई पदम्संभाव पनि भन्ने गर्छन जो थिए तत्कालिन, आठौ शताब्दीका ब्राह्मण समुदायबाट नालन्दा विश्वविधालयका प्रख्यात बौद्ध दर्शनको गुरु) ले सुख्खा भयो भनेर आफ्नो फुर्बाले हानी पानी निकाल्नुभएको ठाउँ हो । यो प्रशिद्ध भार्छेलम्सेल (बाधा निवारक निधि भन्ने प्राथनामा) उल्लेख छ । त्यस्तै रामग्राम मा भएको फुटेको सानो स्तम्भलाई त्यहाँ फुटेश्वर माहादेव भन्ने गरिन्छ । हिन्दु धर्म कै पुराणहरुमा राजालाई बिष्णुको अवतारको रुपमा हेरिने हुँदा प्रत्यक्ष अप्रत्यक्ष रुपमा राजतन्त्रलाई हिन्दु धर्मले आफ्नो धर्म रक्षकको रुपमा मान्दछ ।
यसरी धार्मिक रुपमा तामाङहरु बिभाजित भएका भए पनि तामाङहरुले बौद्ध धर्मलाई नकारेको स्थिति भने होईन । तर ब्राम्हणहरुले हिन्दु धर्मलाई ब्राम्हणवादको आधारमा सोझा जनजातिहरुलाई सोषण गर्ने माध्यम बनाएकोले हिन्दु धर्म र ब्राम्हणवादको भने तिब्र आलोचना हुदै आईरहेको छ । यस्तो स्थिति माझ आज पनि तामाङहरु तामाङ हकहित चाहने एउटै झण्डामुनी गोल बन्द हुन सक्ने स्थिति छ । आज तामाङहरु राज्यको प्रत्येक निकायहरुमा सुन्यको स्थितिमा छ । यहि मुद्दा तामाङहरुको साझा मुद्दा हुन सक्छ ।
तर यसको अप्ठेराहरु पनि छन् । के हुन ति अप्ठेराहरु ? छोटकरीमा हेर्दा (क) राजनैतिक (ख) धार्मिक । राजनैतिक ः– राजनैतिक रुपमा सबै जनजातिहरु बिभाजित छन् । तामाङ पनि त्यसको अपवाद हुन सक्दैन । तर सबै तामाङहरुले तामाङहरुको हकहितलाई केन्द्र बिन्दुमा राख्न सके तामाङहरु तामाङ हक हितको झण्डामुनी संगठित हुन सक्छन । धार्मिक ः– यो शब्द जति सरल देखिन्छ त्यति सरल भने होईन छैन । हाल तामाङहरु तिब्र गतिमा क्रिश्चियन बनि रहेका छन् अहिले बौद्ध धर्ममा तामाङहरुलाई गोल बन्द हुन नदिनमा यो मुख्य कारक तत्व हो । लोसारको बिवादको पछाडी पनि यहि कुरा कारक तत्व हो । ग्याल्वो लोसारको सेरोफेरोमा तामाङहरु संगठित हुन सक्ने सम्भावना थियो । किन भने तामाङहरु सबै बौद्ध धर्ममा आस्था राख्छन । तर क्रिश्चियनहरु यो मान्न तयार छैनन ।
मलाई ब्यक्तिको आस्थाप्रति कुनै गुनासो छैन तर यो तामाङहरुको लागि दुरभाग्य हो । तामाङहरुलाई तामाङहरुको हकहित चाहने एउटै झण्डा मुनी कसरी गोलबन्ध गर्न सकिन्छ यो प्रश्न मेरो लागि जति महत्व राख्छ तपाईको लागि पनि त्यति नै राख्छ भन्ने सोचेको छु । आसा छ हामी खुल्ला मनले बहस गर्नेछौ ।"

Sunday, 31 July 2016

नेपाल शाह वंशीय राजामहाराजा मुस्लिम हुन् भन्ने आधार प्रमाण (Evidence to prove Nepali Shah Dynasty Kings were Muslim)

कान्तिपुर राष्ट्रिय दैनिक पत्रिकामा २०७३ श्रावन १५ गते अब्दुल्लाह मियाँद्वारा  प्रकाशित लेख "चिकित्सा शिक्षाका अगुवा" जुन डा. सैयद मोइन शाहको नेपालको चिकित्सा शिक्षा र सेवाको लागि देनको बारेमा जो कोहिले गम्भीर र गहन रुपमा अध्धयन गर्नु र भन्नु तार्किक रुपमा सत्य, तथ्य र यथार्थ प्रमाण सहित गर्नु प्रतिबाद नेपालको शाह वंशीय राजा महाराजाहरु मुसलमान होइनन, थिएन भनेर |

कुनै पनि एक धार्मिक कट्टर पन्थी राजा, महाराजाहरुले आफ्नो दरवारको ठिक अघि अन्य संस्थागत धर्मको मठ मन्दिर, मस्जिद, गुम्बा, चर्च स्थापना कुनै पनि विश्व मानव समाजमा आजसम्म गर्न दिएको घटना परिस्थिति छैन र हुनेवाला पनि छैन | यदि छ भने सप्रमाण कुन देश मा, कुन धार्मिक कट्टर पन्थी राजा महाराजाहरुले कहिले, कहाँ स्थापना गरेको छ सो बताउन सक्नु पर्यो धार्मिक सहिष्णुता कायम राख्न भन्दै एकदम सानो संख्यामा रहेको धर्मालाम्वीहरुको लागि |

तर नेपालमा त शासकालिन राज्य ताका भएको छ त्यस्तो जब कि नेपालको विद्वान बुद्धिजीवी विज्ञहरुले दावी गर्ने गर्छन नेपालको शाह वंशीय राजामहाराजा कट्टरपन्थी हिन्दुधर्मालम्वी थिए भनेर | ती राजामहाराजाहरुले आफ्नै राजदरवार को ठिक सामुन्ने हिन्दुधर्मालम्वीको लागि कुनै विशाल मठमन्दिर स्थापना नगरी नेपाली मुसलमानहरुको लागि मस्जिद स्थापना गरेको छ रत्नपार्क नजिक घण्टाघर छेउ जुन आफ्नो राजदरवारको ठिक अघि पट्टि अवस्थित छ | यहिबाट पनि पुष्टि हुन्छ शाह वंशीय राजाहरु धार्मिक रुपमा वास्तवमा मुसलमान नै थिए |

तर उनीहरु आफ्नो राजा महाराजको अस्तित्व बचावट गर्न अंग्रेजहरुको आक्रमणबाट भागेर नेपाल आए र हिन्दु धर्मलाई स्वीकारे जसरी गरेका थिए १२ औ शताब्दीमा मोङ्गोलियाको शासक तेमुजिन ले आफ्नो पुर्खौली धर्म बौद्ध त्यागी मुसलमान अनि बने जेंघिस खान महान राजा एशिया महादेश कै |

हो त्यस्तै गरेको हुनु पर्छ पृथ्वी नारायण शाहको पिता नर भुपाल शाह ले पनि जुन हिन्दुस्तानको मुगल साम्राज्य स्थापना गरेको थिए १६ औ शताब्दीमा बाबुर सम्राटले उनले स्थापना गरेको मुगल राज्य मा कसरी "शाह" उपनाम थपिदै सम्राट बहादुर शाह I ले सन् १७०७ देखि १७१२ सम्म, जहान्दर शाह सन् १७१२ देखि १७१३ सम्म, मुहम्मद शाह सन् १७१९ देखि १७४८ सम्म, अहमद शाह बहादुर सन् १७४८ देखि १७५९ सम्म, शाह जलान III सन् १७५९ देखि १७६० सम्म, शाह अलाम II सन् १७६० देखि १८०६ सम्म, जहान शाह IV सन् १७८८ मा, र बहादुर शाह II सन् १८३७ देखि १८५७ सम्म राजा महाराजाहरुले राज गरेका थिए | यी हिन्दुस्तानी मुसलमान राजा महाराजाहरुको ऐतिहासिक पृष्ठभुमि अध्धयन गरेमा प्रष्ट रुपमा बुझिन्छ यदि जो कोहि व्यक्तिले गम्भीर र गहन भई विश्लेषणात्मक अध्धयन गर्ने हो भने कसरी नर भुपाल शाह लगायत अन्य राजा महाराजा हिन्दुस्तानबाट ११ औ शताब्दी देखि नेपाल भुमि प्रवेश गर्न थाले आफ्नो ज्यानको रक्षा गर्न भनेर |

उक्त लेखको विष्तृत वर्ण /व्याख्या निम्न अनुसार रहेको छ:

श्रावण १५, २०७३- ‘नेपालमा मेडिकल पढाइको सुरुवात नै डा. सैयद मोइन शाहले गर्नुभएको हो,’ आईओएमका निमित्त डिन डा. विमल सिन्हा सम्झन्छन्, ‘त्यही भएर उहाँलाई फादर अफ मेडिसिन भन्छौं।’
सन् १९७० ताकाको कुनै महिना। राजा महेन्द्र रानी रत्नलाई लिएर सिकार खेल्न तत्कालीन शाही चितवन निकुञ्ज (चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज) गएका थिए। झुक्किएर रत्नको पेटमा गोली लाग्न पुग्यो। घटना लगत्तै महेन्द्र हतार–हतार काठमाडौं फर्के। त्यतिबेलाको नामुद अस्पताल भनेको वीरबाहेक काठमाडौंमा अरु थिएन। अस्पतालमा भएका वरिष्ठ चिकित्सकको टोली उपचारमा खटियो। टोलीले रानी रत्नलाई खासै धेरै समस्या नभएको र रगत दिनेबाहेक तत्काल केही गर्नु नपर्ने ब्रिफिङ राजा महेन्द्रलाई गरे। तर चतुर महेन्द्रको मनले के मान्थ्यो?

केही समयअघि बेलायतबाट चिकिस्ताशास्त्र पढेर आएका डा. सैयद मोइन शाह वीर अस्पतालमै काम गर्थे। उनको नाम महेन्द्रले पनि सुनेका थिए। तुरुन्तै डा. मोइनलाई बोलाएर रानी रत्नको स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी लिए। बेलायतका तीनवटा कलेजबाट एफआरसीएस (फेलो अफ रोयल कलेज अफ सर्जरी) बाट चिकित्सा अध्ययन सिध्याएर आएका डा. मोइनले क्षणभरको अब्जरभेसनमै राजा महेन्द्रलाई भने, ‘सरकार क्विन रत्नको अपरेसन अत्यावश्यक देखिन्छ।’
रत्नको अवस्था खासै क्रिटिकल छैन भनी उपचारमा अघि बढ्न नसकेका वीर अस्पतालका सिनियर सर्जनको टोलीकै अघिल्तिर जुनियर डा. मोइनको अग्रसरतामा रत्नको शल्यक्रिया भयो। उनले भनेजस्तै भित्री भागमा निकै समस्या उत्पन्न भएको थियो। अपरेसन सफल भएपछि राजा महेन्द्र खुसी भए। डा. मोइन पनि खुसी नहुने कुरै भएन।
रत्नसहित सयौं बिरामीको शैल्यक्रिया गरी निको पारेर खुसीसाथ घर फिराएका तिनै चिकित्सक मोइनले ८३ वर्षको उमेरमा सोमबार संसार त्यागेका छन्। मोइनको बिहीबार अपरान्ह स्वयम्भूस्थित कब्रस्तान (समाधिस्थल) मा इस्लामिक परम्पराअनुसार अन्त्यष्टि गरियो।
डा. मोइनको जन्म १९९० असोज २३ मा हकिमाको कोखबाट क्षेत्रपाटीमा भएको हो। चार भाइ मध्येका उनी माइला थिए। उनका बुबा काशिम शाह व्यापारी थिए। सानैदेखि तीक्ष्ण दिमागका मोइन घरमै काका गुलाम शाहसँंग उर्दू भाषा पढ्थे। अरबी भाषाको कुरआन पनि उनले कम उमेरमै छिचोलेका थिए। काठमाडौंको मुटुमै जन्म लिए पनि विद्यालय भने उनले १२ वर्षको उमेरमा देख्न पाए। बुबा र काकाले उनलाई दरबार हाइस्कुलमा भर्ना गरेका
थिए, २००२ सालमा। भर्ना गरेको ४ वर्षमै उनी एसएलसी दिन सक्षम भए। २००६ (सन् १९५०) सालको एसएलसीमा बोर्ड फस्ट नै भए। त्यसैको स्मरण गर्दै गतवर्ष दरबार हाइस्कुलले उनलाई सम्मान गरेको रहेछ।
हुनेखाने वर्गका शाह परिवारमा खुसीको सीमा रहेन। आर्थिक अवस्था राम्रो त छँदै थियो। त्यही भएर परिवारले साइन्स पढाउने निधो गरे। बुबा सैयद काशिम शाहको धोको पनि साइन्स पढाउने नै थियो। बोर्डफस्ट भएका कारण उनले राम्रो अंक ल्याउने अपेक्षा गरिएको थियो। र भर्ना भए, त्रिचन्द्र कलेजमा।
त्रिचन्द्रमा दुईवर्षे अध्ययनपछि उनले ओस्मानिया युनिभर्सिटी, हैदराबादमा अध्ययन गर्ने अवसर पाए। सन् १९५७ तिर पढाइ सकेर उनी स्वदेश फर्किए। हैदराबादमै पढ्ने क्रममा सहपाठी प्रेमुसंँग उनी नजिक भए र उनैसंँग बिहे गरेर नेपाल आए।
उनका कान्छा छोरा डा. अनिस शाहका अनुसार सन् १९५८ तिर शान्त भवन (पाटन अस्पताल) र भक्तपुर अस्पतालमा मेडिकल अफिसरका रूपमा काम गर्ने अवसर पाए। उनीसँंग संगत गरेका डा. हेमांग दीक्षितका अनुसार उनी बेलायतमा ‘फेलो अफ द रोयल कलेज अफ सर्जन्स’का लागि ‘एफआरसीएस’ गर्न गएका थिए। ग्लास गो, लन्डन र एडिनबरा गरी तीन ठाउँमा एफआरसीएस कोर्ष हुन्थ्यो। ‘उहाँले तीनैवटा रोयल कलेजको कोर्ष पुरा गर्नुभयो,’ डा. दीक्षितले सम्झे, ‘त्यसपछि उहाँले वीर अस्पतालमा काम थाल्नुभयो।’ करिब ८ वर्ष बेलायत बसेर उनी स्वदेश फर्केका थिए। त्यतिबेला बेलायतमा ‘फेलो अफ रोयल कलेज अफ सर्जन्स’ गर्न पाउने उनी भाग्यमानी एकमात्र नेपाली थिए।
उनी वीर अस्पतालमा सर्जनका रूपमा काम गर्न थाले। ‘वीर अस्पतालमा काम गरिरहेकै बेला रानी रत्नको घटना भएको थियो,’ काठमाडौंका पुराना बुद्धिजीवी मेहबुुब शाहले डा. मोइनलाई सम्झे, ‘रत्नको उपचारमा निपुणता देखाएपछि उनीसँंग महेन्द्रको हिमचिम बढेको थियो।’
डा. दीक्षितका अनुसार सन् १९७२ तिर चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान (आईओएम) स्थापना गर्ने अभियानमा डा. मोइन शाह सक्रिय भए। आईओएम स्थापनाका लागि डा. दीक्षित लगायत समकक्षी अरुलाई पनि सक्रिय बनाए। त्यतिबेलै अर्थात् सन् १९७२ तिर उनी पहिलो डिनका रुपमा आईओएममा नियुक्त भए। सन् १९७७ तिर आईओएमले एमबीबीएस कार्यक्रम सुरु गर्ने योजना थाल्यो। डा. मोइनले एमबीबीएसको पाठ्यक्रम तयार गर्न विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) बाट पनि डाक्टर बोलाए। चिकित्सा क्षेत्रमा माटो सुहाउँदो पाठ्यक्रम निर्माणमा डा. मोइनले जग हाल्ने काम गरेका थिए।
त्यतिबेला आईएस्सी गरेका विद्यार्थीले मेडिकल पढ्न पाउँथे। डा. मोइनकै अग्रसरतामा आधारभूत, मध्यम र उच्च तह गरी तीन तहको स्वास्थ्य कार्यकर्ताको अवधारणा अघि सारियो। त्यसमध्ये मध्यम स्तरको स्वास्थ्य कार्यकर्ताको तालिम आईओएमले सञ्चालन गर्न थाल्यो। त्यस अन्तर्गत नर्सिङ, हेल्थ असिस्टेन्ट, आयुर्वेदिक असिस्टेन्ट, फार्मेसी, एक्सरे र ल्याब टेक्निसियनहरू उत्पादन हुन्थे। डाक्टर शाहको कार्यकालमै समुदायमा आधारित मेडिकल स्कुलको सुरुवात भएको थियो। ‘मध्यम स्तरको स्वास्थ्य कार्यकर्ता भएपछि मात्र डाक्टर हुन पाइन्छ भन्ने अवधारणालाई उहाँले अघि सार्नुभयो,’ दीक्षितले भने। स्वास्थ्य कार्यकर्ताको वृत्ति विकासमा पनि डा. मोइनको देन छ।
दीक्षितका अनुसार डा. मोइन दुई कार्यकाल आईओएममा डिन नियुक्त भए, उनकै कार्यकालमा पुरा पाठ्यक्रम तयार भयो र १९७८ देखि एमबीबीएस पढाइ हुनथाल्यो। त्रिवि शिक्षण अस्पताल स्थापना हुँदा सन् १९८४ मा भने डिन डा. दीक्षित थिए। आईओएममा एक कार्यकाल ३ वर्षको हुन्थ्यो। १९७८ मा डा. मोइनको दोस्रो कार्यकाल सकिएपछि डा. हेमांग दोस्रो डिनका रूपमा नियुक्त भए। उनले हेल्थ वर्कर नभई डाक्टर हुन नपाउने व्यवस्थालाई स्थापित गरेका थिए। ‘अस्पतालभित्र मात्र बसेर होइन, समुदायमा पनि जानुपर्छ भन्ने सोचको विकास उहाँले नै गर्नुभएको हो,’ डा. दीक्षित सम्झन्छन्, ‘समुदायमा आधारित चिकित्सा पद्धतिलाई उहाँले जोड दिनुभयो।’
डा. मोइनले तनहुँ, धनकुटा, बारा र सुर्खेतमा गएर समुदायमा देखापरेका रोगबारे अध्ययन गरी पाठ्यक्रमको ढाँचा तयार गरेका थिए। चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान (आईओएम) मा दुई पटकको उनको कार्यकालमा स्वास्थ्य क्षेत्रमा परिवर्तनको सुरुवात भएको चिकित्सकहरू सम्झन्छन्। ‘नेपालमा मेडिकल पढाइको सुरुवात नै उहाँले गर्नुभएको हो,’ चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थान (आईओएम) का निमित्त डिन डा. विमल सिन्हा सम्झन्छन्, ‘त्यही भएर उहाँलाई फादर अफ मेडिसिन पनि भन्छौं।’
त्यतिबेलासम्म मुलुकमा चिकित्साशास्त्रको अध्ययन नै हुन्थेन। डा. मोइनले त्यसको विजारोपण गरे। ‘उहाँले सीएमए कोर्सलाई अपग्रेड गर्दै अघि बढाउनुभयो र नेपालमै एमबीबीएसको पढाइका लागि ढोका खोल्ने काम गर्नुभयो,’ डा. सिन्हा भन्छन्, ‘त्यो बेलामा त्यो महान काम थियो।’ धेरै कठिनाइ र चुनौतीसँंग मुकाबिला गर्दै उनले मुलुकमै चिकित्साशास्त्र अध्ययनको गोरेटो अघि बढाएकाले उनलाई मेडिकल साइन्सको फादर भनिएको हो। उनको योगदानको कदर गर्दै आईओएमले करिब ४ वर्षअघि महाराजगन्जस्थित चिकित्साशास्त्र अध्ययन संस्थानको डिनको कार्यालयको कम्पाउन्डमा डा. मोइनको सालिकसमेत राखेको छ।
अन्त्यष्टि अघि महाराजगन्जस्थित डिन कार्यालय प्राङ्गणमा गरिएको श्रद्धाञ्जली कार्यक्रममा डा. मोइनका समकक्षी र उनीपछिका पुस्ताको बाक्लो उपस्थितिले उनको ओज बढाएको थियो। छोरा डा. अनिसका अनुसार डा. मोइन १९८२ तिर काम गर्ने सिलसिलामा साउदी अरबको जेद्धा गए र त्यहाँको अबुजिनादा अस्पतालमा करिब २३ वर्ष काम गरे।
जेद्दाबाट सन् २००६ मा काठमाडौं फर्किंदा उनी ७० नाघिसकेका थिए। ‘तैपनि बुबाको काम गर्ने इच्छा थियो,’ डा. अनिस सम्झन्छन्, ‘उमेरसँंगै स्वास्थ्य पनि कमजोर बन्दै गएकाले उहाँको इच्छा पुरा हुन पाएन।’
उनका पछिल्ला १० वर्ष टंगालस्थित निवासमै बिते। ‘समय—समयमा दरबारमार्गस्थित कास्मिरी मस्जिद नमाजका लागि जानुहुुन्थ्यो,’ आफन्त अबुल कलाम शाह सम्झन्छन्, ‘मस्जिदमा बुढापाकासंँग बसेर जिन्दगीका आरोह–अवरोहबारे बयान गर्नुहुन्थ्यो।’ यो पटकको रमजान महिनामा भने उनी थलिएर मस्जिद जान सकेनन्।
डा. मोइनका परिवार सबै चिकित्सक हुन्। श्रीमती प्रेमुले पाटनसहित प्रसूति गृहमा काम गरिन्। जेठा छोरा डा. अनिल अमेरिकामा कार्यरत छन्। कान्छा छोरा डा. अनिस मलेसियाको आईआईयुएम विश्वविद्यालयमा चिकित्सा विज्ञान अध्यापन गराउँछन्। छोरी सल्मा पनि चिकित्सक हुन्, उनको बैंग्लोर निवासी चिकित्सक अरविन्दसँंग बिहे भयो। उनीहरू पनि बुबाको अन्त्यष्टिमा सहभागी हुन बेलायतबाट काठमाडौं आएका छन्।
ठूला छोरा डा. अनिल भने अन्तिममा जहाज रद्द भएपछि बुबालाई मट्टी दिन (अन्त्यष्टि) आउन सकेनन्। छोराहरूकै लागि उनको अन्त्यष्टि तीन दिन पछि सारिएको थियो। बिहीबार टंगालस्थित निवासबाट निकालिएको डा. मोइनको मैयत (लास) स्वयम्भूस्थित कब्रस्तान पुर्‍याइयो। कास्मिरी मस्जिदका एमाम (धर्मगुरु) फज्रे आलमले जनाजा (अन्तिम संस्कार) पढेर इस्लामिक संस्कारअनुसार कब्रमा दफन गरियो। उनको स्मरणमा शुक्रबार कुरआन पाठ भयो।